Czy właściciel lub użytkownik magazynu musi wyznaczyć osobę PRSES? To pytanie często pojawia się wśród przedsiębiorców korzystających z regałów magazynowych. Odpowiedź nie jest jednak tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Polskie przepisy nie wprowadzają stanowiska o nazwie PRSES, ale nakładają na pracodawcę obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy. Z kolei norma PN-EN 15635 wskazuje, że użytkownik powinien wyznaczyć osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo urządzeń do składowania.
PRSES – co właściwie oznacza ten skrót?
PRSES to skrót od Person Responsible for Storage Equipment Safety, czyli osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo urządzeń do składowania. W praktyce jest to osoba wyznaczona przez użytkownika magazynu do nadzorowania bezpieczeństwa regałów oraz sposobu ich eksploatacji.
PRSES nie musi być osobnym stanowiskiem w strukturze przedsiębiorstwa. Funkcję tę może pełnić odpowiednio przygotowany pracownik magazynu, kierownik, osoba zajmująca się bezpieczeństwem pracy lub inny pracownik, któremu firma powierzy takie zadania. Najważniejsze jest nie samo stanowisko, lecz odpowiednia wiedza, kompetencje i możliwość realnego reagowania na zagrożenia.
Koncepcja PRSES wynika z normy PN-EN 15635:2010, która określa zasady bezpiecznego użytkowania i utrzymania stalowych systemów składowania. Norma wskazuje, że użytkownik powinien wyznaczyć osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo urządzeń do składowania.
I właśnie tutaj warto rozdzielić dwie kwestie, które bardzo często są ze sobą mylone.
Czy prawo nakazuje wyznaczenie PRSES?
Nie ma w polskich przepisach przepisu, który wprost nakazywałby każdemu przedsiębiorcy utworzenie stanowiska PRSES albo zatrudnienie osoby posiadającej taki tytuł.
Nie oznacza to jednak, że firma może całkowicie zrezygnować z organizacji nadzoru nad bezpieczeństwem regałów.
Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Pracodawca odpowiada również za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie oraz za organizowanie pracy w sposób zapewniający bezpieczne warunki jej wykonywania.
W przypadku systemów składowania istotnym punktem odniesienia jest natomiast norma PN-EN 15635. Z jej zapisów wynika, że użytkownik powinien wskazać osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo urządzeń do składowania.
To ważne rozróżnienie. Nie należy więc pisać, że „ustawa nakazuje zatrudnienie PRSES”. Trafniejsze będzie stwierdzenie, że obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa wynika z przepisów prawa, natomiast PN-EN 15635 wskazuje PRSES jako rozwiązanie służące właściwemu zarządzaniu bezpieczeństwem systemów składowania.
A co na to Państwowa Inspekcja Pracy?
Podobna zasada obowiązuje w przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.
PIP nie kontroluje magazynu na zasadzie: „czy firma posiada certyfikat PRSES?”. Sam skrót PRSES nie jest bowiem nazwą ustawowo określonego stanowiska.
Inspektor może natomiast sprawdzać, w jaki sposób pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy, w tym jak organizuje bezpieczną eksploatację regałów magazynowych.
W materiałach dotyczących bezpiecznej eksploatacji regałów PIP odwołuje się do PN-EN 15635 i wskazuje na potrzebę wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo urządzeń do składowania.
Nie chodzi więc o prostą zasadę „brak PRSES = mandat”. Podczas kontroli znaczenie ma przede wszystkim to, czy przedsiębiorstwo faktycznie ma zorganizowany system nadzoru nad bezpieczeństwem regałów i czy potrafi wykazać, że zagrożenia są identyfikowane oraz odpowiednio eliminowane.
To zdecydowanie uczciwsze i dokładniejsze przedstawienie całej sprawy.
Dlaczego w takim razie warto wyznaczyć PRSES?
Skoro przepisy nie wymagają stanowiska o nazwie PRSES, można zadać pytanie: po co właściwie wyznaczać taką osobę?
Odpowiedź jest prosta. Ktoś musi w firmie odpowiadać za bieżące bezpieczeństwo systemów składowania.
Regały magazynowe są każdego dnia narażone na uszkodzenia. Wózki widłowe poruszają się między konstrukcjami, pracownicy zmieniają sposób rozmieszczenia towarów, pojawiają się nowe palety, a czasami zmienia się również konfiguracja całej instalacji.
W takiej sytuacji bardzo łatwo o sytuację, w której odpowiedzialność zaczyna się rozmywać. Pracownik zauważy uszkodzenie, ale nie wie, komu je zgłosić. Kierownik dowie się o problemie dopiero po kilku dniach. Ktoś zmieni poziom belek, ale nikt nie sprawdzi, czy nowa konfiguracja nadal odpowiada parametrom instalacji. PRSES ma uporządkować właśnie te procesy.

Jakie obowiązki ma PRSES?
Zakres obowiązków powinien być dopasowany do konkretnego magazynu, jego wyposażenia i organizacji pracy. Można jednak wskazać kilka podstawowych obszarów, którymi zajmuje się osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo systemów składowania.
Należą do nich przede wszystkim:
- bieżący nadzór nad stanem technicznym regałów;
- organizowanie i nadzorowanie regularnych kontroli;
- rejestrowanie uszkodzeń i innych nieprawidłowości;
- reagowanie na uszkodzenia powstałe podczas pracy;
- zabezpieczanie miejsc, w których występuje zagrożenie;
- nadzorowanie napraw i wymiany uszkodzonych elementów;
- kontrolowanie dopuszczalnych obciążeń;
- pilnowanie zgodności konfiguracji regałów z dokumentacją;
- nadzorowanie zmian w instalacji;
- organizowanie okresowych przeglądów eksperckich;
- przechowywanie dokumentacji dotyczącej bezpieczeństwa regałów;
- współpraca z producentami, dostawcami i zewnętrznymi ekspertami;
- przekazywanie pracownikom informacji dotyczących bezpiecznej eksploatacji regałów.
PRSES powinien więc być osobą, która zna instalację, zna obowiązujące procedury i wie, co zrobić, gdy pojawi się problem.
PRSES nie jest audytorem
To kolejna kwestia, którą warto wyraźnie rozdzielić.
Osoba PRSES działa przede wszystkim wewnątrz przedsiębiorstwa. Jej zadaniem jest bieżące zarządzanie bezpieczeństwem systemów składowania. Audytor lub ekspert wykonujący przegląd bezpieczeństwa instalacji magazynowej ma natomiast dokonać niezależnej oceny technicznej.
PRSES może zauważyć wygięty słup, brak zabezpieczenia belki czy ślady uderzenia wózkiem widłowym. Może również zabezpieczyć miejsce i rozpocząć procedurę postępowania z uszkodzeniem.
Nie oznacza to jednak, że powinien samodzielnie wykonywać skomplikowane oceny konstrukcyjne.
Jeżeli stan regału budzi poważne wątpliwości, potrzebna może być ocena kompetentnego eksperta lub producenta systemu.
Dobrze zorganizowany system bezpieczeństwa powinien więc działać na kilku poziomach. PRSES zajmuje się bieżącym nadzorem, natomiast zewnętrzny specjalista wykonuje okresową, niezależną ocenę techniczną.
Co powinien zrobić PRSES po uszkodzeniu regału?
Wyobraźmy sobie typową sytuację. Operator wózka widłowego uderza w słup regału. Uszkodzenie zostaje zauważone przez pracownika, który zgłasza je osobie odpowiedzialnej za bezpieczeństwo systemów składowania.
PRSES powinien uruchomić obowiązującą w firmie procedurę. W zależności od rodzaju i poziomu uszkodzenia może być konieczne zabezpieczenie miejsca, wyłączenie części instalacji z użytkowania, udokumentowanie zdarzenia oraz zlecenie dalszej oceny.
Następnie trzeba doprowadzić do usunięcia problemu. Samo odnotowanie uszkodzenia w dokumentacji nie oznacza, że sprawa została rozwiązana.
To właśnie dlatego tak ważna jest osoba, która nie tylko zauważa problemy, ale również może dopilnować ich dalszego przebiegu.
Czy PRSES musi mieć szkolenie?
Osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo regałów powinna posiadać odpowiednią wiedzę i kompetencje. Trudno oczekiwać prawidłowego wykonywania obowiązków od pracownika, który nie zna podstaw konstrukcji regałów, zasad ich eksploatacji, typowych uszkodzeń czy sposobów reagowania na zagrożenia.
Dlatego szkolenie PRSES jest praktycznym sposobem przygotowania pracownika do pełnienia tej funkcji. Pozwala uporządkować wiedzę i przede wszystkim zrozumieć, gdzie kończą się kompetencje PRSES, a kiedy należy skorzystać z pomocy eksperta.
Czy brak PRSES może być problemem podczas kontroli?
Sam brak osoby nazwanej PRSES nie powinien być przedstawiany jako automatyczna podstawa do nałożenia kary.
Problem pojawia się wtedy, gdy za brakiem tej funkcji stoi brak realnego nadzoru nad bezpieczeństwem regałów.
Jeżeli przedsiębiorstwo nie prowadzi regularnych kontroli, nie dokumentuje uszkodzeń, nie reaguje na uderzenia wózków widłowych, dopuszcza do przeciążania regałów albo nie wykonuje wymaganych działań po wykryciu zagrożenia, sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
W przypadku kontroli znaczenie będzie miało to, czy pracodawca potrafi wykazać, że bezpieczeństwo systemów składowania zostało właściwie zorganizowane i jest faktycznie nadzorowane.
Właśnie dlatego wyznaczenie PRSES jest rozwiązaniem praktycznym. Porządkuje odpowiedzialność i pokazuje, że bezpieczeństwo regałów nie zostało pozostawione przypadkowi.
PRSES to nie formalność
Warto więc odejść od myślenia, że PRSES to kolejna funkcja wymyślona wyłącznie po to, aby przedsiębiorca miał więcej dokumentów.
Dobrze przygotowany PRSES jest jednym z najważniejszych elementów systemu bezpieczeństwa regałów w magazynie.
To osoba, która może połączyć codzienną pracę magazynu z wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa systemów składowania. Zna procedury, wie, gdzie znajduje się dokumentacja, reaguje na uszkodzenia i współpracuje z osobami wykonującymi specjalistyczne przeglądy.
Nie oznacza to oczywiście, że PRSES przejmuje całą odpowiedzialność za bezpieczeństwo magazynu. Ostateczna odpowiedzialność pracodawcy za organizację bezpiecznej pracy nadal wynika z przepisów prawa.
Przepisy jedno, a norma to drugie. Cel jest jednak wspólny
W przypadku PRSES warto zachować właściwe proporcje.
Prawo nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy. PN-EN 15635 wskazuje natomiast rozwiązania dotyczące bezpiecznego użytkowania i utrzymania systemów składowania, w tym potrzebę wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za ich bezpieczeństwo.
Dlatego nie ma potrzeby straszyć przedsiębiorców stwierdzeniem, że „za brak PRSES grozi mandat”. Znacznie bardziej wartościowe jest pokazanie, że przedsiębiorca powinien mieć realnie działający system bezpieczeństwa, a PRSES jest jednym z najpraktyczniejszych sposobów jego zorganizowania.
Jeżeli osoba wyznaczona do tej funkcji posiada odpowiednią wiedzę i kompetencje, może skutecznie nadzorować codzienną eksploatację regałów i współpracować z ekspertami podczas okresowych przeglądów.
Q&A – PRSES w magazynie
Czy PRSES jest obowiązkowy prawnie?
Nie ma przepisu, który wprost nakazywałby utworzenie stanowiska o nazwie PRSES. Pracodawca ma jednak obowiązek zapewnić bezpieczne warunki pracy, a norma PN-EN 15635 wskazuje, że użytkownik powinien wyznaczyć osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo urządzeń do składowania.
Co mówi PN-EN 15635 o PRSES?
Norma wskazuje na potrzebę wyznaczenia przez użytkownika osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo urządzeń do składowania. Jest to właśnie funkcja określana jako PRSES – Person Responsible for Storage Equipment Safety.
Czy PIP wymaga wyznaczenia PRSES?
PIP może kontrolować sposób, w jaki przedsiębiorca zapewnia bezpieczeństwo podczas użytkowania regałów. W materiałach dotyczących bezpiecznej eksploatacji regałów inspekcja odwołuje się do PN-EN 15635 i wskazuje na potrzebę wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo urządzeń do składowania. Nie należy jednak utożsamiać tego z odrębnym ustawowym obowiązkiem posiadania stanowiska o nazwie PRSES.
Kim może być PRSES?
Funkcję może pełnić odpowiednio przygotowany pracownik przedsiębiorstwa. Może to być między innymi osoba związana z magazynem, jego kierowaniem lub bezpieczeństwem pracy. Kluczowe znaczenie mają odpowiednia wiedza, kompetencje i zakres odpowiedzialności.
Czy PRSES musi mieć certyfikat?
Nie istnieje jeden ustawowy certyfikat, którego posiadanie jest warunkiem pełnienia funkcji PRSES. Osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo systemów składowania powinna jednak posiadać odpowiednie kompetencje. W praktyce dobrym sposobem ich zdobycia jest specjalistyczne szkolenie PRSES.
Jakie są najważniejsze obowiązki PRSES?
PRSES zajmuje się między innymi bieżącym nadzorem nad regałami, dokumentowaniem uszkodzeń, reagowaniem na zagrożenia, nadzorowaniem napraw, kontrolą zmian konfiguracji oraz organizacją okresowych przeglądów technicznych.
Czy PRSES wykonuje przegląd bezpieczeństwa regałów magazynowych?
PRSES może wykonywać bieżące kontrole i nadzorować stan regałów, ale nie należy utożsamiać jego funkcji z niezależnym przeglądem eksperckim. Zewnętrzny audytor lub specjalista dokonuje okresowej oceny technicznej instalacji w szerszym zakresie.
Czy PRSES odpowiada za cały magazyn?
Nie. PRSES odpowiada za powierzony mu zakres związany z bezpieczeństwem urządzeń do składowania. Nie przejmuje jednak ustawowej odpowiedzialności pracodawcy za bezpieczeństwo i higienę pracy.
Co powinien zrobić PRSES po uszkodzeniu regału?
Powinien postępować zgodnie z procedurami obowiązującymi w firmie, udokumentować uszkodzenie, ocenić sytuację w zakresie swoich kompetencji i w razie potrzeby zabezpieczyć miejsce lub wyłączyć uszkodzony element z użytkowania. Poważniejsze przypadki mogą wymagać oceny kompetentnego eksperta.
Czy warto szkolić pracownika na PRSES?
Tak. Szkolenie pozwala zdobyć wiedzę potrzebną do bieżącego nadzorowania systemów składowania, rozpoznawania typowych zagrożeń i prawidłowego reagowania na uszkodzenia.
